Feestdagen: de magie van vrouwen.

December. Voor de één een magisch moment, voor de ander een periode met een dubbele lading. Misschien zit jij dit jaar voor het eerst alleen, of ben je omringd door mensen, maar voelt het toch niet als samenzijn. Misschien ren je van kerstborrel naar kerstvoorstelling, trek je lootjes, koop je cadeaus en probeer je alles soepel te laten verlopen, terwijl je diep van binnen jezelf voorbijloopt.

Doorbreek dit jaar eens wat ongeschreven regels.

Ik zeg vaak tegen cliënten:

“Je mag een traditie doorbreken als hij jou niet dient.”

Wie dat durft, gaat rustiger en gelukkiger door de feestdagen. Door de jaren heen ontstaan er onuitgesproken verwachtingen. Misschien organiseer jij altijd het kerstdiner of trek je ieder jaar de organisatie van de kerstborrel naar je toe. Het doorbreken van die patronen betekent niet dat je de feestdagen verliest. Het creëert juist ruimte voor een gezondere, prettigere versie voor iedereen.

Waarom vrouwen het in deze periode extra lastig hebben.

Veel vrouwen vinden het doorbreken van tradities rondom de feestdagen ingewikkeld. Niet omdat ze minder behoefte hebben aan rust, maar omdat onzichtbare verwachtingen al generaties lang op hun schouders rusten.

De magie van de feestdagen draait nog steeds grotendeels op zorgtaken: de boodschappenlijstjes, cadeaus inpakken, kleding voor de kinderen uitzoeken, helpen bij schoolactiviteiten, kaartjes schrijven bij kerstpakketten en de rol van perfecte gastvrouw vervullen. Alles tot in de puntjes verzorgd en geregeld.

“Het is niet de magie van de feestdagen, het is de magie van vrouwen.”

Het is niet vreemd dat veel vrouwen opgelucht zijn wanneer de feestdagen voorbij zijn. Deze op het oog kleine taken lijken vanzelfsprekend, maar dat zijn ze niet. 

Ze komen vaak terecht bij degene die ze altijd al deed of bij wie dit het meest past binnen de sociaal opgelegde rol. Maatschappelijk en sociaal gezien ligt dit vaker bij vrouwen.

Daarom is het belangrijk stil te staan bij wat écht voor jou werkt. Grenzen aangeven of een taak neerleggen betekent niet dat je een traditie afpakt. Het betekent dat je ruimte maakt voor een eerlijkere verdeling, voor ontspanning en voor een manier van vieren die duurzamer is.

En wees niet bang om hulp te vragen: je omgeving wil soms echt wel ruimte creëren of iets uit handen nemen, maar je moet er wél om vragen.

Perfectie: de grote moodkiller

Zelf heb ik jarenlang last gehad van wat ik de perfecte kerstboom noem. Het begon al in het tuincentrum: de boom moest écht zijn en hij mocht pas na Sinterklaas worden opgezet. 

Thuis volgden de rest van de ongeschreven regels: eerst de lichtjes, dan de slingers, daarna de ballen. Alles symmetrisch, in bijpassende kleuren, nooit twee dezelfde naast elkaar. Ik was er dagen mee bezig en heb hem vaak opnieuw opgetuigd. Pas als alles perfect was, kon ik genieten.

Nu weet ik dat die drang naar perfectie iets heel anders weergeeft: controle en zekerheid zoeken in iets dat bedoeld is om plezier te geven. Perfectie is een valkuil om emoties te compenseren. Het maakt je streng voor anderen, maar vooral voor jezelf. Er zijn altijd regels die nooit helemaal haalbaar zijn.

En misschien nog wel belangrijker: perfectie verbreekt verbinding. Wanneer je in perfectie schiet, zit je in je hoofd en ga je uit contact met jezelf en met de mensen om je heen. Perfectionisme is een schild. Het beschermt tegen kwetsbaarheid, maar blokkeert tegelijkertijd echte nabijheid. Je kunt niet volledig verbinden wanneer je focust op foutloos zijn; je verlaat het moment en daarmee de ander.

Het meest empathische dat je kunt doen is onvolkomenheden zien en laten bestaan. Juist in het toelaten van imperfectie ontstaat menselijkheid, warmte en echte verbinding. Ik heb geleerd om los te laten. Imperfecties zeggen niets over mij, de ander of de situatie. Ze mogen er gewoon zijn. Perfectionisme is niet nobel of krachtig. Het is uitputtend. Mildheid daarentegen is kracht. In mildheid vind je rust, ruimte en menselijkheid.

De meeste etiquetteregels zijn overigens ontstaan in de Victoriaanse tijd:  een periode die niet direct bekendstaat om haar vrouwvriendelijkheid. Veel van deze regels streven naar een vorm van perfectie voor vrouwen die je in je eigen huis anno 2025 gerust mag laten liggen.

Creëer dit jaar niet krampachtig de perfecte kerstboom. Speel niet de perfecte gastvrouw als je dat niet voelt. Creëer momenten die jou plezier en veiligheid geven, in al hun onvolkomenheden.

Sla niet door naar de andere kant.

In de psychologie spreken we van het mechanisme van overcorrectie: het tegenovergestelde doen om eerdere patronen te compenseren. Een klassiek voorbeeld is de roker die na vijfentwintig jaar ineens de felste anti-roker wordt. Dat extreme omslaan ontstaat niet uit het niets. Het is vaak het resultaat van jaren waarin iemand heeft volgehouden, geschaafd, gesloofd en zichzelf weggecijferd. Overcompensatie kan ontstaan na jarenlang geven en aanpassen, maar met overcompensatie doe je jezelf helaas tekort.

Tijdens de feestdagen kan overcompensatie eruitzien als: “Ik doe helemaal niets, ik blijf in mijn pyjama op de bank en sluit me volledig af.” Dat lijkt prettig, maar is vaak niet helpend. Zoek vooral wat wél bij je past: een manier van vieren die fijn is en op jouw voorwaarden, zonder in een zwart-witpatroon te vervallen.

Emoties kunnen heftiger zijn

De feestdagen zijn emotioneel intens. Minder structuur, andere dagen, andere verwachtingen: dat is genoeg om gevoelens te versterken. Het trekt vanzelf weer weg. Gun jezelf erkenning voor wat je voelt en wees mild voor jezelf.

Het mag per jaar verschillen

Niet elke vakantie is leuk of perfect. Iedereen denkt wel eens: “was ik maar thuis.”  Zo werkt dat ook met de feestdagen. Soms heb je een jaar waarin alleen rust op je verlanglijstje staat, en dat is oké. Soms ben je al blij dat je overeind bent gebleven. Dat betekent niet dat kerst nooit meer leuk wordt; het betekent alleen dat het nu even zo is. Forceer niets.

Creëer ruimte voor reflectie.

De feestdagen nodigen uit tot reflectie. Vaak gebeurt dat onbewust, maar je kunt het ook bewust inzetten. Welke tradities maken jou écht blij? Hoe zou jij deze dagen vormgeven als alles mogelijk was? Vanaf nu mag het ook op jouw manier. 

Tot slot.

De feestdagen hoeven niet perfect te zijn. Het is helemaal oké om je eigen weg te kiezen.  Door bewust keuzes te maken, verwachtingen los te laten en je grenzen te bewaken, geef je jezelf ruimte om te genieten, te reflecteren en nieuwe tradities te ontwikkelen. Deze periode kan zwaar zijn, maar ze biedt ook de kans om dichter bij jezelf te komen en feestdagen te creëren die echt bij jou passen.

Wat ga jij voor jezelf doen deze maand? 

Liefs, 

Jessica van Velthoven - van Delzen