Je blijft niet voor de kinderen, je leeft het ze voor.

Veel vrouwen die ik spreek hebben last van schuldgevoel over hun besluit om te scheiden. Wat is de impact op mijn kinderen? Nu én later? Heb ik gefaald als moeder, als vrouw? Heb ik de verkeerde keuzes gemaakt in het verleden? Die vragen zijn zo menselijk. En ze raken me, want ik ken ze van heel dichtbij.

Zelf ben ik een kind van gescheiden ouders. Voor de wet weliswaar nét volwassen (19 jaar) maar emotioneel nog lang niet. Na enkele ervaringen met sommige mannen weet ik inmiddels dat leeftijd überhaupt niet zoveel hoeft te zeggen over volwassenheid, maar even terzijde. 😉 

Aan het besluit om te gaan scheiden waren een paar jaren voorafgegaan waarin het thuis, laten we zeggen, niet bepaald gezellig was. Ik logeerde zelfs een periode bij mijn oom en peettante, ook was ik kind aan huis bij mijn ontzettend lieve schoonouders destijds. Ik weet nog dat ik als puber weleens hardop verzuchtte of het niet beter was als ze gewoon uit elkaar gingen.

Achteraf liet mijn vader zich weleens ontvallen dat hij het belangrijk had gevonden om tenminste bij elkaar te blijven tot ik achttien jaar was. Een liefdevolle intentie, die ik (nu) kan waarderen. Alleen je bent bezig met studeren, je identiteit, relaties, je toekomst. En middenin dat proces valt je “thuisbasis” uit elkaar. Dat voelde voor mij ontwrichtend: waar hoor ik nu bij? Bij wie ben ik met kerst? En is de nieuwe partner er dan ook bij? Wat is nog ‘wij’? Een 19-jarige voelt veel beter wat er speelt, maar heeft minder recht op aandacht. Iedereen denkt: ze is volwassen, ze redt zich wel.

Toen mijn moeder uiteindelijk het besluit nam, vond ik dat dapper. Daarmee leerde ze me onbewust een van de belangrijkste lessen van mijn leven: kies voor liefde en neem geen genoegen met minder. En dat was niet zomaar een mooie spreuk voor op een tegeltje, ze leefde het ook echt voor. Een jaar eerder had ze me al aangeraden de relatie met mijn jeugdliefde te beëindigen toen ik haar vertelde dat het meer voelde als vriendschap dan als verliefdheid. “Dan is het tijd om eerlijk te zijn,” zei ze. Dat bleek ze zelf later ook te doen.

Ongelukkige timing.

De timing was wat ongelukkig. Ik zat zes maanden in het buitenland voor mijn stage als hostess bij Oad Reizen toen de telefoon ging: mijn ouders gingen scheiden. Daar zat ik dan, in een vreemd land zonder familie om me heen, gelukkig wel lieve collega’s. Ik weet dat ik als enig kind toen zó verlangde naar broers of zussen om dit mee te kunnen delen. Rationeel begreep ik de keuze om te scheiden. Emotioneel was het een achtbaan. Als kind was ik echt een papa’s kindje, mijn vader en ik waren twee handen op één buik. Nooit had ik kunnen vermoeden hoeveel impact deze scheiding op onze band zou hebben.

Het besluit was denk ik al voor mijn vertrek genomen en dat mijn ouders me wilden beschermen door het nieuws telefonisch te brengen. Ver weg, veilig op afstand van alle ontwikkelingen rondom de scheiding. Tegelijkertijd was praten over lastige emoties bij ons thuis nooit echt een optie. Gesprekken over gevoelens werden liever vermeden en in dat patroon paste ook deze manier van vertellen. Dat werk heb ik later zelf mogen inhalen. En eerlijk is eerlijk, dat heeft me ongeveer een klein appartement aan therapie gekost. Maar goed, ook dat heeft me veel gebracht.

Na een half jaar keerde ik terug naar Nederland. Mijn ouders stonden gelukkig wél samen op Schiphol om me op te halen, dat deden ze goed. Mijn moeder brak bijna de glas pui in de aankomsthal van enthousiasme toen ze me zag. Dat beeld van pure moederliefde staat voorgoed op mijn netvlies en koester ik nog steeds.

Mijn vader reed ons naar het ouderlijk huis, zette mijn moeder en mij af en vertrok direct daarna naar zijn nieuwe vriendin in een andere stad. Daar woonde hij tijdelijk, in haar appartement voor twee personen, wat op dat moment symbool stond voor alles wat veranderd was.

Ik kan me niet herinneren dat er destijds over gesproken is, over wat de scheiding met míj deed. Er was geen ruimte voor emotie; ik was inmiddels volwassen, dus blijkbaar viel ik buiten de categorie kind met gevoelens. Het onderwerp bleef gewoon... uit. Gelukkig heb ik er in de jaren daarna met mijn moeder wél veel over kunnen praten, met wijn, tissues en een flinke dosis zelfspot.

Achteraf zeg ik weleens tegen vriendinnen dat mijn vader niet alleen van mijn moeder gescheiden is, maar ook een beetje van mij. Mijn veilige basis viel weg. De geldkraan ging van de ene op de andere dag dicht en ik sloot (tegen alle verwachtingen en eerdere beloftes in) een studielening af. Dat terwijl het juist mijn vader was die altijd zei: “Studeer zo lang mogelijk, al is het tot je dertigste, dan ga je in een verticale lijn omhoog.” Alleen was hij dat credo op dat moment blijkbaar even vergeten, want scheiden is duur. 😉

In materiële zin ben ik voor de scheiding nooit iets tekortgekomen, verre van dat zelfs. Misschien voelde het daarom des te pijnlijker, als een stille afwijzing die ik niet zag aankomen. Van het financieel al vroeg op eigen benen staan ben ik overigens niet slechter geworden. Sterker nog, het geeft me tot op de dag van vandaag een gevoel van trots en autonomie.

Mijn ouders gingen uit elkaar, maar de liefde bleef.

Hoewel de relatie tussen mijn vader en mij na de scheiding verslechterde, waren er ook dingen die helend werkten. De erkenning van de liefde tussen mijn ouders, bijvoorbeeld. Mijn moeder werd financieel goed achtergelaten (ook volkomen terecht, gezien haar bijdrage tijdens het huwelijk) en nog maandenlang kwam mijn vader élke zaterdag klussen in haar nieuwe appartement. Dat er na alles nog zoveel liefde tussen hen bestond gaf mij indirect een diep gevoel van bestaansrecht en troost. Ik wist: ik ben uit liefde geboren. En de wetenschap dat mijn ouders altijd elkaars grote liefde zullen zijn, geeft me nog steeds een gevoel van rust en dankbaarheid.

Na de scheiding is er niet of nauwelijks tijd geweest die ik één op één met mijn vader heb doorgebracht, terwijl ik daar zoveel behoefte aan had. Die behoefte bleek helaas niet wederzijds. Mijn vader was, denk ik, bang voor één-op-één-momenten, misschien juist omdat die gesprekken al snel de diepte in gingen. En laat dat nou nét mijn specialiteit zijn: beginnen over dingen waar anderen liever over zwijgen. 😉

Het hielp ook niet dat ik direct werd geconfronteerd met nieuwe vriendinnen. Er was weinig ruimte voor mijn eigen verlies van de veilige thuisbasis. Onze relatie stond überhaupt al sinds mijn puberteit onder spanning, onder andere omdat we in sommige opzichten erg op elkaar lijken. Ik heb in die tijd vaak gedacht, waren ze maar bij elkaar gebleven! Maar eerlijk gezegd had dat gevoel vooral te maken met hoe het tijdens en na de scheiding verliep, niet met het besluit op zich.

Door te kiezen voor liefde, geef je toestemming aan je kinderen om dat later ook te doen.

Kinderen die zien dat hun moeder haar waarheid leeft, nemen dat mee als innerlijke toestemming:

“Ook ik mag later kiezen voor een relatie die klopt.”

Voorleven betekent niet perfect zijn, maar aanwezig zijn. Daarmee bedoel ik vooral emotioneel beschikbaar zijn. Een kind leert niet van perfecte ouders, maar van echte ouders. Van iemand die laat zien dat verdriet, schuldgevoel en liefde naast elkaar kunnen bestaan. Veel vrouwen blijven te lang, uit zorg voor hun kinderen. Voor vrouwen die zich hierin herkennen, bieden wij begeleiding tijdens en na hun scheiding. Maar een kind voelt feilloos dat er spanning, afstand of verdriet hangt tussen zijn of haar ouders. Door te blijven ‘voor de kinderen’ geef je onbedoeld het signaal dat liefde iets is waar je jezelf voor moet verliezen. Door eerlijk te zijn, geef je juist het tegenovergestelde voorbeeld:

“Liefde betekent trouw blijven aan jezelf, ook als dat afscheid betekent.”

Kinderen leren niet van wat we uitleggen, maar van wat we doen. Ze voelen feilloos of wat je zegt ook klopt met wat je doet. “Mijn moeder kiest voor wat waar is, ook als het moeilijk is.”

Dat is misschien wel het diepste voorbeeld van integriteit dat je een kind kunt geven. Mijn moeder heeft ook nooit ergens over geklaagd, niet over mijn vader, niet over de overgang van een vrijstaand huis naar een appartement. Ze liet haar oude woonplaats en sociale kring achter en bouwde, ogenschijnlijk moeiteloos, een nieuw leven op. Na de scheiding bloeide ze zichtbaar op, op meerdere vlakken.

Het is niet alleen maar kommer en kwel.

Hoewel een scheiding veel impact heeft, brengt het soms ook rust en groei voor ouders én kinderen. De thuissituatie vóór de breuk is vaak vol spanning of stil verdriet. Na de scheiding ontstaat er meer ontspanning en duidelijkheid. Onderzoek laat zien dat kinderen zich veiliger voelen bij één ouder die écht aanwezig is, dan bij twee die elkaar ontwijken.

Kinderen van gescheiden ouders ontwikkelen vaak meer empathie en emotionele intelligentie. Ze leren dat moeilijke keuzes ook uit liefde kunnen worden gemaakt, vooral wanneer ouders eerlijk en respectvol blijven communiceren.

Veel jongeren geven later aan dat ze sneller volwassen zijn geworden. Ze leren omgaan met verandering, verantwoordelijkheid nemen en hun eigen waarden bepalen. En misschien wel het mooiste: ze leren wat liefde écht is. Dat het grenzen mag hebben. Dat eerlijkheid belangrijker is dan harmonie. En dat trouw blijven aan jezelf óók trouw zijn is. Dat is niet egoïstisch, maar puur.

Ook relaties hebben een houdbaarheidsdatum.

Zelf ben ik inmiddels tot de conclusie gekomen dat goede relaties soms gewoon een houdbaarheidsdatum hebben. Als je erover nadenkt, is dat volkomen logisch. Na vijftien jaar samen bén je allebei veranderd en de kans is groot dat jullie ontwikkeling niet altijd in hetzelfde tempo of richting verloopt. Hetzelfde zie je bij vriendschappen: gemiddeld halveert je vriendengroep elke zeven jaar. Er komen nieuwe mensen in je leven die beter passen bij wie je nu bent en de fase waarin je zit. Dus ik zou het perspectief graag willen kantelen. Als je een jarenlange liefdevolle relatie hebt gehad, waaruit ook nog eens prachtige kinderen zijn voortgekomen, dan is dat geen falen. Dat is eigenlijk een succes, een waardevolle levensfase waarin jullie lief en leed hebben gedeeld. Liefde kun je niet forceren zonder consequenties. Tegen de stroom inzwemmen heeft altijd een prijs en meestal betalen de kinderen die.

De echte vraag is dus:

Wil je dat jouw kinderen later in een liefdeloos huwelijk blijven dat eigenlijk al voorbij is?

Omdat zij kinderen hebben?

Om het mooie huis niet te verliezen?

Of om wat de omgeving ervan zou vinden?

Jouw antwoord op die vraag is persoonlijk. Maar het is wél aan jou als ouder om het antwoord hierop voor te leven.

Raakt dit iets bij je? Stuur me een bericht. Ik lees het écht. 😉 Ik begeleid vrouwen die hun huwelijk hebben losgelaten, maar zichzelf nog moeten terugvinden. Vaak begint dat gewoon met één eerlijk gesprek.

Warme groet,

Paula te Braak