Vriendschappen in de Champions League, liefdesleven in de vijfde klasse en hoe ik daar ein-de-lijk wat aan deed.

Hoe komt het dat de één heel succesvol is op liefdesgebied en dat bij de ander een langdurige, gezonde relatie maar niet lijkt te lukken? Dat is niet per se toeval. Het kan met drie factoren te maken hebben: je hechtingsstijl, de liefdesblauwdruk die daaruit voortkomt en je dopaminegevoeligheid.

Op alle drie de vlakken ben ik ervaringsdeskundige (geweest, hoop ik). En heel eerlijk? Ik had de geweldige pieken voor geen goud willen missen. Vrijwel direct na een ontmoeting als verrassing meegenomen worden naar Parijs, supersnel onafscheidelijk zijn, intense verliefdheid en passie. Grootse romantische gebaren zoals je die vaak in films ziet.

Waarschijnlijk heb ik ook te veel romcoms gekeken om een realistisch beeld te houden van mijn liefdesleven haha. Alleen kenmerkt de dynamiek in dit type relaties zich niet uitsluitend door hoge pieken, maar ook door diepe dalen.

In mijn onderstaande blog ga ik in op de verschillende hechtingsstijlen en hoe deze van invloed kunnen zijn op jouw liefdesleven.

Hoe staat het met jouw hechtingsstijl?

Je hechtingsstijl is een psychologisch en wetenschappelijk onderbouwd concept uit de hechtingstheorie. Een hechtingsstijl is observeerbaar, meetbaar en gebaseerd op decennialang onderzoek. Het beschrijft hoe jij je gedraagt in relaties en hoe je reageert op nabijheid, afstand, conflicten en verbinding. Het exacte percentage verschilt per land en per studie, maar in Nederland is ongeveer 60 procent van de volwassenen veilig gehecht. De overige 40 procent valt onder angstig, vermijdend of gedesorganiseerd.

Er zijn vier hoofdvormen:

• Veilig gehecht

• Angstig gehecht

• Vermijdend gehecht

• Gedesorganiseerd gehecht

Veilig gehecht

Wanneer je veilig gehecht bent, ben je vaak succesvol op liefdesgebied. En met succesvol bedoel ik dat je (wanneer je dat ambieert) in staat bent een langdurige, gezonde en gelukkige liefdesrelatie te onderhouden. Veilige hechting betekent dat iemand in de basis heeft geleerd:

“Ik ben oké en jij bent ook oké. Liefde is beschikbaar en betrouwbaar.”

Je staat niet tegenover elkaar in een onbewuste vechtmodus, maar naast elkaar en in verbinding.

Mijn vriendschappen spelen in de Champions League, mijn liefdesleven in de vijfde klasse op zondag.

Hoewel mijn liefdesleven tot voor kort wat minder voorspelbaar verliep, is het op het gebied van vriendschappen gelukkig een stuk stabieler. Het goede nieuws is dus dat ook wanneer je onveilig gehecht bent (zoals ik) je zeker in staat kunt zijn om langdurige, gezonde en liefdevolle vriendschapsrelaties te onderhouden.

Een van mijn allerbeste vriendinnen ken ik sinds mijn zesde. We waren overbuurmeisjes. Inmiddels delen we al ruim 33 jaar lief en leed. Zij heeft, net als de meeste vriendinnen van vroeger, nog steeds een relatie met haar jeugdliefde, inmiddels al zo’n twintig jaar. Het zijn stabiele relaties waarin zij vol zelfvertrouwen staan en die rust en veiligheid geven. Er is weinig drama. Grenzen worden moeiteloos gesteld én gerespecteerd. De communicatie is open en ze kunnen naar elkaar luisteren zonder meteen in de verdediging te schieten.

Van een afstand zie ik hoe soepel deze relaties verlopen, met zowel nabijheid als autonomie. Wanneer zij bijvoorbeeld spontaan samen met mij naar Ibiza gaat, wordt haar dat gegund en hoeft het volgens mij niet eens overlegd te worden, los van praktische zaken. En andersom is het precies zo. Ze raken niet in paniek bij afstand en sluiten zichzelf ook niet af bij te veel nabijheid. Er is vertrouwen in de goede intenties van zichzelf en de ander. Als hij op haar verjaardag met een kamer vol visite toch graag de Formule 1 wil kijken, wordt dat niet gezien als een persoonlijke afwijzing.

En tenslotte is er veerkracht bij eventuele conflicten: een meningsverschil betekent niet dat de hele relatie instort. Met bewondering en tegelijkertijd enige verbazing vroeg ik weleens aan vriendinnen: “Vind je dat niet saai worden op een gegeven moment? Mis je geen spanning? Of een keer iets nieuws?” Onder invloed van mijn onveilige hechtingsstijl en onbewuste zoektocht naar dopaminekicks kon ik me er weinig bij voorstellen.

Angstig gehecht

Angstige hechting komt vaak voort uit onvoorspelbare nabijheid. Soms werd je gezien en erkend door je ouders en soms ook niet, waardoor je extra hard je best ging doen. Dit kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer je een ouder hebt met psychische problemen, die daardoor afwisselend wel of niet emotioneel beschikbaar was voor jou als kind. Je leert hierdoor dat liefde voorwaardelijk is en iets waarvoor je moet werken om het te mogen ontvangen. Op latere leeftijd uit zich dat in een diepe behoefte aan verbinding, gecombineerd met een sterke angst om verlaten te worden.

Kenmerken:

• Je maakt je sneller zorgen als iemand afstand neemt of niet reageert

• Je zoekt bovengemiddeld bevestiging om te weten dat de relatie nog goed zit

• Je past je snel aan om de ander maar niet kwijt te raken (pleasen)

• Je voelt je te verantwoordelijk voor het emotionele welzijn van de ander

• Je ziet sneller iets als afwijzing, zelfs als het helemaal niet over jou gaat

(bijvoorbeeld wanneer hij op jouw verjaardag liever de Formule 1 volgt dan aandacht heeft voor jou en jullie visite).

• Relaties kunnen je veel energie kosten, omdat je continu alert bent

Vermijdend gehecht

Je hebt een bovengemiddelde behoefte aan autonomie en moeite met emotionele nabijheid. Vermijdende hechting ontstaat vaak wanneer nabijheid en het tonen van emoties niet veilig was, of genegeerd werd. Je leerde jezelf beschermen door afstand te houden van jouw ouders. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je bent opgegroeid in een gezin waarin toxische masculiniteit heerste en emoties werden geïnterpreteerd als een teken van zwakte. Wanneer er bijvoorbeeld een dierbare overlijdt, wil jij niet getroost worden door je partner en kun je hem of haar zelfs buitensluiten.

Kenmerken:

• Je redt jezelf wel en laat anderen niet snel echt toe

• Je bent rationeel sterk, maar emotioneel op afstand

• Je voelt je snel verstikt als iemand te dichtbij komt

• Je zegt dingen als “ik heb niemand nodig”, maar verlangt eigenlijk naar verbinding

• Je minimaliseert je eigen behoeften

• Conflict of kwetsbaarheid voelt als bedreiging en wordt liever vermeden

Gedesorganiseerd gehecht

You can have it all… Tegelijk verlangen naar nabijheid én bang zijn voor die nabijheid. Deze stijl ontstaat vaak in chaotische of onveilige omgevingen, waarin het kind zowel troost zocht bij de ouder als bang was voor diezelfde ouder. Er kan sprake zijn geweest van huiselijk geweld, waardoor je afstand bent gaan houden van bepaalde gezinsleden. Dit patroon wordt later onbewust vaak herhaald in liefdesrelaties. Je kunt bijvoorbeeld slecht alleen zijn en je tegelijkertijd ook niet helemaal verbinden, daarom kies je voor partners die onvoorspelbaar en spannend zijn.

Kenmerken:

• Wisselend gedrag: aantrekken en afstoten

• Moeite om anderen te vertrouwen, zelfs als je het graag wilt

• Intense emoties, snel overweldigd

• Je zoekt veiligheid bij mensen die je ook onveilig laten voelen

• Je houdt contact met partners die je pijn doen, omdat afstand ook onveilig voelt

Voor de duidelijkheid, gezien de overeenkomsten tussen de vermijdende en de gedesorganiseerde hechtingsstijl: vermijdende hechting ontstaat wanneer nabijheid structureel wordt gemist, afgewezen of emotioneel niet beschikbaar is. Gedesorganiseerde hechting ontstaat wanneer nabijheid én gevaar in dezelfde persoon samenkomen, waardoor het kind geen consistente strategie kan ontwikkelen.

In de liefde werkt “soort zoekt soort” verrassend vaak.

Veilig gehechte mensen herkennen elkaars rust, duidelijkheid en volwassen communicatie, dus die vinden elkaar zonder al te veel gedoe. En ja hoor, de onveilig gehechte types vinden óók weer moeiteloos de weg naar partners met dezelfde dynamiek. Niet omdat het zo gezond is, maar omdat het zo vertrouwd voelt. Dat is meteen de crux:

“Je kiest niet wat goed voor je is, je kiest wat je zenuwstelsel het beste kent.”

Maar er is hoop…

(voor mensen zoals ik en misschien ook voor jou)

Zoals gezegd, ons onbewuste systeem kiest niet het soort partners dat goed voor ons is, het kiest het soort dat vertrouwd voelt. En dat zijn twee totaal verschillende dingen. Zodra jij van binnen veiliger wordt, trek je niet alleen andere partners aan, maar vooral: je voelt je aangetrokken tot hele andere partners. Je kiest niet de liefde die je verdient, je kiest de liefde die je kent. Als jij verandert wat je kent, verandert je hele liefdesleven. Dat is de kern. Voor vrouwen die zich hierin herkennen, bieden wij begeleiding tijdens en na hun scheiding. 

Tips voor veilige hechting en een gelukkige nieuwe relatie.

1. Aantrekkingskracht herdefiniëren: stabiliteit leren zien als volwassen en sexy.

Kies voor relaties die je rust geven in plaats van adrenaline, ook al ga je automatisch aan op dynamieken die je oude blauwdruk bevestigen, zoals mannen die emotioneel afwezig en qua gedrag wisselvallig zijn.

2. Nieuwe ervaringen opdoen met veilige mensen.

Hechting heelt vooral via ervaring en niet alleen via inzicht. Als je met veilig gehechte mensen omgaat, leer je vanzelf dat intimiteit ook rustig en warm kan zijn.

3. Wacht even voordat je op elke emotionele prikkel van een ander reageert en direct weer gaat zorgen, regelen en aanpassen.

Kleine pauzes bouwen nieuwe patronen. Vraag jezelf af: wil ík dit echt?

4. Een veilig zenuwstelsel begint bij luisteren naar jezelf.

Onveilig gehechte vrouwen weten vaak feilloos wat anderen nodig hebben, behalve wat ze zelf nodig hebben. Probeer het benoemen van je emoties en behoeftes te normaliseren, in plaats van ze opzij te schuiven.

Tot slot

We vinden het superleuk om te horen wat deze blogs bij je losmaken. Dus voel je vrij om te reageren, te delen wat je herkent of gewoon even hallo te zeggen. We lezen alles en reageren altijd.

Daarnaast organiseren wij Lunch & Learn-bijeenkomsten voor vrouwen die gescheiden zijn (of bijna). Een moment waarop we je in een uur verder brengen dan je zelf in maanden komt. Praktisch, eerlijk en herkenbaar. Wil je erbij zijn? Stuur ons dan even een bericht! Het aantal plaatsen is beperkt.

En op Black Friday komen we met een eenmalig en uniek aanbod waar we normaal gesproken nooit mee strooien. Als je al een tijd denkt:

“Ik wil iets doorbreken, maar wanneer dan?”

Dan is dit hét moment.

Warme groet,

Paula  

(namens De Vrouwenfluisteraars.)